Sky · Veri

Şema tasarımı

• Birincil anahtar: uuid (v7 tercih — sıralı) veya bigint identity. Dışa açılan ID tahmin edilemez olmalı.
• Her tabloda created_at timestamptz default now(), updated_at timestamptz.
• Para: numeric(12,2) veya kuruş cinsinden bigint; asla float.
• Zaman: timestamptz (UTC sakla, kullanıcı saat diliminde göster).
• Enum'lar için Postgres enum veya check kısıtı; serbest metin değil.
• NOT NULL varsayılan; null'ı bilinçli seç.
• Benzersizlik iş kuralıysa veritabanında unique kısıtı — yalnızca uygulamada kontrol yarışa açıktır.
• Yabancı anahtar + on delete davranışı açıkça (cascade / restrict / set null).
• E-posta gibi alanlarda büyük/küçük harf duyarsız benzersizlik (citext veya lower() indeksi).

İndeksler

• Her yabancı anahtar sütununa indeks.
• WHERE + ORDER BY birlikte kullanılan sütunlara bileşik indeks (eşitlik sütunları önce).
• Kısmi indeks: where deleted_at is null.
• Şüphede EXPLAIN ANALYZE çalıştır; Seq Scan büyük tabloda alarm.

Sorgu kalıpları

• N+1'den kaçın: listede ilişki gerekiyorsa include/with/join ya da IN (...) toplu sorgu.
• Yalnızca gereken sütunları seç (select).
• Sayfalama cursor ile (where id > $cursor order by id limit 20); büyük OFFSET yavaştır.
• Birden çok yazma tek iş birimiyse transaction.
• Sayaç/stok gibi yarışa açık güncellemeler: atomik update ... set x = x - 1 where x > 0 veya satır kilidi (select ... for update).

Migration kuralları

• Her şema değişikliği migration dosyasıyla; elle prod DB'ye dokunma.
• Geriye uyumlu adımlar (expand → migrate → contract):
  1. Yeni sütunu nullable ekle, 2. kodu iki sütunu da yazacak şekilde dağıt,
  2. veriyi doldur, 4. NOT NULL yap, 5. eski sütunu kaldır.
• Büyük tabloda indeks: CREATE INDEX CONCURRENTLY.
• Migration'ı geri alma planıyla yaz; yıkıcı adımları (drop) ayrı migration'da yap ve kullanıcıya sor.

Çok kiracılı veri

• Her kiracıya ait tabloda tenant_id/org_id + indeks.
• Tüm sorgular bu filtreyi içersin — tercihen repository katmanında zorunlu veya Postgres RLS.

Soft delete

• deleted_at timestamptz null; varsayılan sorgular deleted_at is null filtresiyle.
• KVKK/GDPR silme talebi için gerçek silme veya anonimleştirme yolu ayrıca olsun.

ORM notları

Drizzle: şema TS'de, drizzle-kit generate → migration; ilişkiler için relations(). Prisma: prisma migrate dev (lokal) / migrate deploy (prod); select ile alan kısıtla; seri ortamda tek PrismaClient örneği (global singleton). Supabase: her tabloda RLS politikası; auth.uid() ile sahiplik; istemci yalnızca anon key.

Seed & test verisi

• seed.ts deterministik; test kullanıcıları ve örnek kayıtlar.
• Testler gerçek bir test DB'sinde (Docker/SQLite) transaction içinde çalışıp geri alınsın.